Niesamowita Słowiańszczyzna

Maria Janion

Przełomowe dzieło wybitnej polskiej humanistki

Niesamowita Słowiańszczyzna od pierwszego wydania stała się „czarnym lustrem”, w którym szczegółowo odbijały się polskie fantazmaty i niepokoje. Maria Janion wyjaśnia w swojej alternatywnej opowieści o polskiej historii, literaturze i wyobraźni, że to właśnie w słowiańszczyźnie tkwi samo sedno naszej narodowości, targanej nieprzepracowanymi traumami, pozostającej ideowo i geograficznie między Wschodem i Zachodem.

Zbiorowa wyobraźnia, złożona także z romantycznych mitów, dochodzi do głosu zwłaszcza podczas katastrof i tragedii, które przytrafiają się nam cyklicznie: w festiwalu narodowego resentymentu powracają wówczas zmarli i rodzime upiory. Czy istnieje sposób, by wyrwać się spod ich władzy?

Przenikliwa analiza autorki sięga aż do XXI wieku: do niezabliźnionych relacji z Rosją i Ukrainą, języka politycznej debaty i do partii, które nie mają młodym nic do zaoferowania. Badaczka zagląda również pod podszewkę polskiego patriotyzmu, wskazując, że podkreślenie kulturowej męskości łączy się z nieustającym polowaniem na obcego. Kim jest on dziś?

I czy mimo upływu lat nadal tkwimy w tym samym miejscu?