Krosno losu

Magdalena Leszczyńska

„Krosno losu” to opowieść, która nie zaczyna się od fikcji, lecz od prawdy. W przedwojennym Crossen an der Oder – dzisiejszym Krośnie Odrzańskim – ludzie żyli obok siebie, przyjaźnili się, zakochiwali, zakładali rodziny, świętowali i snuli marzenia o zwyczajnym, dobrym życiu. Niemcy, Żydzi, sąsiedzi. Bliscy sobie bardziej, niż mogłoby się wydawać. Życie płynęło zwyczajnie. Akcja powieści skupia się wokół rodziny Mathilde i Otta Simonsów, ich dzieci, przyjaciół oraz mieszkańców miasta. Młodzi bohaterowie dorastają razem – bawią się nad Odrą, chodzą do siebie po szkole, jeżdżą na rowerach, odwiedzają restauracje i sklepy przy brukowanych ulicach Crossen. Nikt jeszcze nie zastanawia się, kto jest Żydem, a kto Niemcem. Lotte, żydowska dziewczyna, jest po prostu częścią paczki przyjaciół. Ale potem przychodzi czas, który zaczyna dzielić. Powoli i niepozornie. Najpierw pojawiają się słowa powtarzane z ust do ust, potem idee, czasem nie do końca zrozumiałe, w końcu strach, nienawiść i przemoc. Bohaterowie dorastają, a wraz z nimi zmienia się świat wokół nich. Jens przyżywa pierwsze zauroczenie, ale jednocześnie coraz mocniej wciąga go rzeczywistość nowego państwa i organizacji budujących potęgę Niemiec. Gitte jest rozczarowana nowymi ograniczeniami. Niektórzy z ich przyjaciół zaczynają fascynować się rodzącą się ideologią. Dawne przyjaźnie zostają wystawione na próbę, a młodzi ludzie muszą podejmować decyzje, których wcześniej nie potrafiliby sobie nawet wyobrazić. „Krosno losu” pokazuje ten proces niezwykle jasno i przejmująco. Powieść nie mówi o wielkiej polityce, lecz o codzienności zwykłych ludzi. Dzięki temu ta historia porusza tak mocno – bo oparta jest na prawdziwych wydarzeniach i losach osób, które naprawdę żyły. Utkanna z autentycznych historii, lokalnych wspomnień, dawnych legend i drobnych szczegółów codzienności tworzy niezwykły obraz minionego świata. Tu dzieci suszą przemoczone ubrania przy wielkim piecu na poczcie. Tu restauracje serwują desery ozdobione symbolami nowej ideologii. Tu rower staje się marzeniem młodości, wanna luksusem, a ulicami miasta niosą się śmiech, muzyka, stukot końskich kopyt i gwar brukowanego rynku. A nad tym wszystkim zbierają się chmury historii. Przyjaźń zostaje wystawiona na próbę. Miłość musi przetrwać więcej niż codzienność. Propaganda zrywa najsilniejsze więzi, każąc sąsiadom stać się wrogami.