Czy bałam się śmierci? Pytania o Zagładę

Hedi Fried

Hédi Fried jako młoda Żydówka z Rumunii ocalała z Zagłady. Po wojnie trafiła do Szwecji i została psycholożką. Przez ponad 30 lat spotykała się z młodzieżą i dzieliła swoimi doświadczeniami, pytana o Holokaust, strach, siłę przetrwania i przebaczenie. W książce Czy bałam się śmierci? Pytania o Zagładę pokazuje, jak ważne jest zadawanie trudnych pytań i szczera odpowiedź na nie, by okrucieństwa historii się nie powtórzyły. To inspirująca lekcja odwagi, odpowiedzialności i konieczności pamiętania, która pokazuje, że każdy z nas ma możliwość, by przeciwstawić się złu. Pytania bywają ważniejsze niż odpowiedzi. Pytając, człowiek zaczyna sobie uświadamiać, co się wydarzyło. Nigdy nie otrzymamy jednoznacznej odpowiedzi, dlaczego Zagłada miała miejsce. Ale zebrawszy wszystkie jak, kiedy i co, możemy stworzyć obraz przeszłości, dostrzec jawne i ukryte siły, które do niej doprowadziły. Niełatwo jest po wykładzie podnieść rękę i zadać pytanie. Wiele razy myśli się, że pytanie wyda się głupie i rezygnuje. Ale może się okazać, że właśnie to pytanie prowadzi do zrozumienia. HÉDI FRIED Hédi Fried (1924–2022) urodziła się w Syhocie w Transylwanii, należącej wtedy do Rumunii. Około połowę z blisko 30 tysięcy mieszkańców miasta stanowili Żydzi. W sierpniu 1940 Transylwania przekazana została Węgrom, wkrótce wprowadzono ograniczenia swobód dla ludności żydowskiej. W marcu 1944 Węgry zostały zajęte przez Niemców, a w kwietniu Hédi wraz z rodzicami i młodszą siostrą Livi zmuszona była zamieszkać w getcie w Syhocie, skąd w połowie maja zostali wywiezieni do obozu zagłady Auschwitz – tam zginęli jej rodzice. Po kilku miesiącach Hédi z siostrą przewieziono do Hamburga (do filii obozu koncentracyjnego Neuengamme: Dessauer Ufer, Wedel i Eidelstedt), a na początku kwietnia 1945 do Bergen-Belsen, gdzie 15 kwietnia doczekała wyzwolenia. Dzięki opiece szwedzkiego Czerwonego Krzyża w lipcu 1945 przyjechała do Szwecji. Tam zaczęła nowe życie: wyszła za mąż, miała trzech synów. Od połowy lat 80. pracowała w Sztokholmie jako psycholożka w centrum spotkań dla ocalałych z Zagłady.