Ukryty. Przypadki Romana Brandstaettera

Jan Grzegorczyk

Ukryty to książka o Romanie Brandstaetterze, autorze niepowtarzalnej w literaturze polskiej i europejskiej czterotomowej powieści Jezus z Nazarethu, w której przywrócił Chrystusowi semickie rysy i historyczny wymiar.

Większość zna go jako wybitnego pisarza chrześcijańskiego, autora Kręgu biblijnego i franciszkańskiego oraz wspaniałych modlitw. Tymczasem jego życie dzieliło się na dwie nieprzystające do siebie części – przedwojenną, w której Brandstaetter jawi się głównie jako gorliwy syjonista, potępiający wszelkich asymilantów i renegatów, oraz powojenną, w której był głosicielem Jezusa z Nazarethu. Był świadom, że Żydzi nie wybaczą mu jego konwersji, uznając ją za zdradę. Obawiał się również, że Polacy nie wybaczą mu jego przedwojennych tekstów, w których gromił zarówno endeków, jak i liberałów spod znaku Boya-Żeleńskiego. Dlatego szczelnie zakrył cały swój przedwojenny dorobek i ten etap życia. Zanotował w kalendarzu: „Jestem ukryty za zasłoną… Chcą, abym udzielał wywiadów, ale po co, skoro nie mogę opowiedzieć o swoim życiu”.

Jan Grzegorczyk, autor m.in. bestsellerowego cyklu o przypadkach księdza Grosera i przyjaciel Romana Brandstaettera, czterdzieści lat po śmierci tego pisarza odsłania jego „ukryty żywot”. Na podstawie nieznanych dotąd materiałów archiwalnych oraz własnych rozmów z Brandstaetterem i świadkami jego życia – m.in. Tamarą Karren, pierwszą żoną pisarza, Mordechajem Palzurem, ostatnim krewnym i byłym ambasadorem Izraela w Polsce, a także ojcem Janem Górą – Grzegorczyk przedstawia jego „nieznane przypadki”, przekonany, że autor Jezusa z Nazarethu chciał zostać „odkryty dla wieczności”. Zarazem przyznaje, że udało mu się pokazać jedynie część tej historii. Pisarz pozostaje Tajemnicą.