Malte. Zapiski Maltego Lauridsa Brigge

Rainer Maria Rilke

Powieść? Dziennik? Splot opowiadań, esejów i olśnień? Malte (pełny tytuł: Zapiski Maltego Lauridsa Brigge) jest prozą, nie przestając być poezją. Bywa zapisem doświadczenia autobiograficznego, choć wiele postaci i zdarzeń należy do sfery wyobraźni; bywa erudycyjną refleksją historyczną, choć Rilkego interesuje przede wszystkim wędrówka przez dzieje ludzkiej wrażliwości — obrazów, lęków i idei.
Tego utworu nie sposób zamknąć w formie. Fragmentaryczny, intymny i przejmujący, zapowiada wrażliwość egzystencjalną XX wieku, opowiadając o doświadczeniu samotności, dzieciństwa, pamięci i przemiany oraz śmierci i czasu; książkę tę można bowiem czytać również jako dialog z W poszukiwaniu straconego czasu (Proust i Rilke urodzili się, tworzyli i zmarli w podobnym okresie). Polski czytelnik może także odnaleźć w Maltem wiele śladów inspiracji, które powracały później również w naszej literaturze — w myśleniu o tożsamości, masce i o przestrzeni międzyczłowieczej.
Tworzone w latach 1904–1910 Zapiski Maltego…  stały się dziełem przełomowym. Po ukończeniu tej książki Rainer Maria Rilke (1875-1926) wszedł w długi, blisko dwunastoletni okres twórczego milczenia, przerywany jedynie sporadycznymi próbami pisarskimi. Za jego kres przyjmuje się dopiero ukończenie Elegii duinejskich, jednego z najwybitniejszych osiągnięć poezji XX wieku.
Ta książka pozostaje świadectwem momentu, w którym literatura zaczęła mówić o człowieku nowocześnie — bez złudzeń, ale z czułością. W nowym, świetnym przekładzie Jerzego Korpantego ma szansę przemówić do kolejnego pokolenia czytelników.