Trans/dygresje. Eseje o przekraczaniu granic. Tom 1

Zbigniew Majchrowski

Dla Zbigniewa Majchrowskiego udział w legendarnych dziś seminariach Marii Janion na Uniwersytecie Gdańskim i współredakcja, razem ze Stefanem Chwinem i Stanisławem Rośkiem, dwóch pierwszych tomów „Transgresji” (Galernicy wrażliwości i Odmieńcy), esejów, które były efektem konwersatoriów, stały się doświadczeniem formacyjnym. Nie tylko – jak wspomina Autor – dla uczestników tych spotkań, ale i dla wielu czytelników „Transgresji”. Trans/dygresje, układane przez Autora ze świadomością odchodzenia, sumowania wieloletniej pracy badawczej, już samym tytułem nawiązują do nakreślonej na początku lat osiemdziesiątych, u progu jego pracy naukowej, perspektywy tematów i wątków obecnych w kulturze, którym poświęcał swoje późniejsze publikacje. Po latach, Majchrowski na nowo stawia pytanie, jak możliwe jest interpretowanie przekroczeń w kulturze z perspektywy dzisiejszych praktyk artystycznych. Literatura, teatr, sztuki wizualne, performanse społeczne przenikają się w jego tekstach z niezwykłą swobodą, wynikającą nie tylko z erudycji, ale i unikalnej wrażliwości, pozwalającej zobaczyć związki i zależności, przepływy i wpływy z przenikliwością i uważnością, umożliwiającą mu wydobycie ze znanych powszechnie historii warstw z pozoru niewidocznych, a na pewno niedocenionych. W interpretacjach Zbigniewa Majchrowskiego ważną rolę odgrywa osobiste doświadczanie, uczestniczenie w praktykach artystycznych, znajomość – czasem przyjaźń – z twórcami oraz obrazy. To, co widzi, jest dla niego równie ważne, jak to, co wie. W Trans/dygresjach ilustracje stanowią narrację równorzędną do tekstów. Wprowadzają inną przestrzeń, konieczną dziś do zrozumienia, jak przebiegają granice, które artyści w każdym czasie gotowi są przekraczać.