Odkrywanie powieści

Yan Lianke

W esejach składających się na książkę „Odkrywanie powieści” mistrz współczesnej prozy chińskiej Yan Lianke przedstawia swoje poglądy na literaturę, najważniejsze dzieła, które zmieniły jej bieg, oraz historię realizmu w Chinach.
Zestawia dyskusje na temat pisarstwa realistycznego spod znaku Lwa Tołstoja i Lu Xuna z modernizmem Franza Kafki oraz realizmem magicznym Gabriela Garcíi Márqueza, ukazując związek między przyczynowością, prawdą (a raczej różnymi poziomami prawdy) i rodzajami realizmu. Bezpardonowo opisuje „prawdę sterowaną” – co tłumaczka Joanna Krenz w swoim znakomitym posłowiu określa jako „z pewnością najodważniejszy, nieomal kaskaderski element Yanowej opowieści o powieści” – i czyni to nie tylko w ujęciu historycznym. Obnaża bowiem również mechanizmy gospodarki kapitalistycznej, wprzęgnięte w służbę socjalistycznej ideologii i skutkujące cenzurą tyleż subtelną, co skuteczną.
Omawia w końcu swoje podejście do pisania, które nazywa „mitorealizmem” – sposobem uchwycenia ukrytej prawdy o rzeczywistości i człowieku poprzez oparcie się na mitach, snach i poszukiwaniu wewnętrznej przyczynowości. Ta odkrywcza i pouczająca książka daje czytelnikom wyjątkowy wgląd w umysł i sztukę literackiego giganta, a jego manifest literacki pozwala odczytywać także jako akt wiary w zdolność ludzkości do przetrwania szaleństwa świata.