Wywrotowiec

Zdzisław Najder

Kierował się głównie poczuciem obowiązku wobec Polski – Niepodległej; zdeklarowany wróg Peerelu (co potwierdził peerelowski wyrok śmierci z 1983 roku), orędownik demokracji, który od połowy lat 70. zapowiadał miejsce Polski we Wspólnocie Europejskiej. Wybitny znawca Josepha Conrada, niezamykający się w roli literaturoznawcy. Postać wieloznaczna, uważana często za konfliktogenną, co ułatwiało pomówienia. Wywrotowiec ma szanse przywrócić Zdzisława Najdera życiu publicznemu. Po tak burzliwym, zdawałoby się, losie trudno raczej odejść – tak jak On – po cichu. A jednak dopiero ta autobiografia przywraca obraz całej Jego drogi. Byłem w hali Olivii podczas drugiej tury Zjazdu NSZZ „Solidarność”. Do końca życia pamiętać będę te olśniewające chwile wolności i braterstwa, dni poczucia, że słowa „godność człowieka” i „miłość ojczyzny” odzyskują czystość swoich znaczeń. Dni pełnego oddechu. Gdańsk, początek października 1981 Uważam siebie za filozofa, nie biografa, bo nie mam do tego talentu. Nie potrafię pisać na pograniczu powieści, jestem przyziemnym neopozytywistą warszawsko-lwowskim od opisywania faktów, badania struktur narracyjnych, odpowiadania na pytanie, do kogo Conrad kierował to, co pisał. Samego Conrada nie lubię, bo wiecznie płakał nad sobą, ale mam poczucie, że swój obowiązek naukowy wobec niego spełniłem. Warszawa, 2 grudnia 2017 Zdzisław Najder, Wywrotowiec Zdzisław Najder (1930–2021) – historyk i krytyk literatury (wybitny conradysta), działacz polityczny, publicysta. Założyciel Polskiego Porozumienia Niepodległościowego (1976), dyrektor Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa (1982–87), przewodniczący Komitetu Obywatelskiego (1990–92). Założyciel i pierwszy prezes Klubu Atlantyckiego (1991–92) oraz Instytutu Obywatelskiego (1992–97). W 1992 roku szef doradców premiera RP. W latach 1998–2001 doradca szefa Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej oraz głównego negocjatora przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Twórca i prezes Klubu Weimarskiego w Warszawie. Kawaler francuskiej Legii Honorowej (2005). Pomysłodawca i główny realizator Węzłów pamięci Niepodległej Polski (2014).