Dziecko szczęścia. Przeżyłam Lebensborn

Barbara Paciorkiewicz

Są historie, które zaczynają się w dzieciństwie, ale nigdy naprawdę się nie kończą…

Śliczna trzylatka wesoło podskakuje, trzymając babcię za rękę. Dla niej to tylko kolejny, zwykły spacer. Starsza kobieta jest przekonana, że pod adresem wskazanym przez Jugendamt dziewczynka będzie jedynie zbadana i wrócą razem do domu. Mimo trwającej wojny nie podejrzewa, że za chwilę zostaną brutalnie rozdzielone, a ślad po Basi zaginie na długie lata.

Ośrodek Lebensborn w Połczynie-Zdroju rozpoczął funkcjonowanie w 1938 roku. Od 1942 roku do Połczyna kierowano polskie dzieci przeznaczone do germanizacji. Jednym z nich była przywieziona z Litzmannstadt (tak Niemcy nazwali Łódź) Barbara Paciorkiewicz. Wyrwana ze swojego życia trafiła do nowej niemieckiej rodziny i od tego momentu jako Bärbel Rossmann zamieszkała w Lemgo. To doświadczenie stało się początkiem historii, która nie skończyła się wraz z wojną. Dzięki staraniom Polskiego Czerwonego Krzyża Bärbel wróciła do Polski, gdzie na nowo musiała zmienić się w Basię… Czy była szczęśliwa?

W swojej książce autorka wraca do miejsc, ludzi i wydarzeń zapisanych w pamięci dziecka, później młodej dziewczyny, a wreszcie dojrzałej kobiety. Jej opowieść jest niezwykle osobista, jednak nie wszystko da się wyrazić słowami. Liczne skany oryginalnych dokumentów, listy i zdjęcia zamieszczone w książce są świadectwem opisanych przejmujących wydarzeń.

Barbara Paciorkiewicz (ur. 1938) została wywieziona do Niemiec podczas II wojny światowej przez nazistowską organizację Lebensborn. W latach 1942–1948 przebywała w niemieckiej rodzinie zastępczej w Lemgo. Dzięki staraniom Polskiego Czerwonego Krzyża wróciła do Polski. Dorastała w Łodzi, gdzie pierwszą pracę podjęła jako plastyczka w Teatrze Lalek Pinokio. Od końca lat 50. utrzymywała stały kontakt z niemiecką rodziną w Lemgo. W latach 1994–2006 była prezesem Zrzeszenia Dzieci Polskich Germanizowanych przez Reżim Hitlerowski. Z jej inicjatywy przy ul. Piotrkowskiej 113 w Łodzi odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą dzieciom, którym zabrano tożsamość i porwano do Niemiec w celu „zasilenia rasy aryjskiej”. Nieustannie działa jako świadek historii, przypominając o losie dzieci poddanych germanizacji w czasie II wojny światowej.